Gęś przechodzi wysoko, a na pudełku amunicji widnieje tylko numer śrutu. Na gęsi najczęściej wybiera się grubszy śrut niż na kaczki, zwykle w zakresie numerów 1–2 przy ołowiu, ale przy śrucie stalowym ten sam numer nie oznacza takiego samego doboru.
Dobór śrutu na gęsi zależy od materiału i sprawdzonego układu strzelba–nabój
- Ołów: często spotykanym wyborem na gęsi jest śrut nr 1–2 o średnicy około 3,5–3,75 mm.
- Stal: porównuj średnicę śrucin i zalecenia producenta, zamiast automatycznie przenosić numerację z ołowiu.
- Próba na tarczy: sprawdź skupienie konkretnego naboju z konkretnej lufy i czoka.
- Prawo: w czasie polowania w obrębie mokradeł oraz do 100 m od nich nie wolno strzelać ani przenosić śrutu ołowianego w warunkach określonych przepisami UE.
Przy ołowiu najczęściej spotkasz numery 1–2
W poradach łowieckich dla gęsi często pojawia się śrut nr 1 lub 2, czyli śruciny o średnicy około 3,5–3,75 mm. Taki dobór wskazuje między innymi zestawienie przygotowane przez myśliwych z Bielska, ale nie zastępuje sprawdzenia konkretnego naboju w konkretnej broni. Numeracja opisuje rozmiar, a nie gwarantowaną skuteczność.
Przy wyborze łatwo skupić się na możliwie największej śrucinie. Większa ma więcej masy, lecz w ładunku zmieści się ich mniej; mniejszy śrut daje ich więcej, ale pojedyncza śrucina ma mniejszą masę. Uważam, że rozsądniej zacząć od sprawdzonego rozmiaru i oceny skupienia niż kupować najgrubszy dostępny śrut. Sama liczba na pudełku nie mówi, jak równomiernie wiązka pokryje cel.
Przy stali nie kopiuj numeru z amunicji ołowianej
Ta sama numeracja przy różnych materiałach może wprowadzać w błąd, bo stal i ołów różnią się gęstością. W praktyce porównuj przede wszystkim średnicę śrucin podaną na opakowaniu, a dopiero potem numer. Do tego sprawdź, czy producent dopuszcza dany nabój do używanego czoka i lufy.
Skalę tej różnicy pokazuje tabela rozmiarów przywołana w artykule „Skuteczność śrutu” w „Braci Łowieckiej”. Dla dużych gęsi zestawienie Toma Rostera wskazuje stal nr 000, bizmut nr 00, a wolfram nr 2; dla mniejszych gęsi podaje odpowiednio stal nr 00, bizmut nr 1 i wolfram nr 2/4. To porównanie pomaga zauważyć, że numeru nie należy traktować jako uniwersalnego przelicznika między materiałami.
Wynik próby na tarczy jest lepszą wskazówką niż sama etykieta
Dwa naboje o podobnych oznaczeniach mogą dawać różne skupienie w tej samej strzelbie, a zmiana czoka potrafi zmienić rozkład śrucin. Dlatego przed polowaniem sprawdź amunicję na tarczy w warunkach zgodnych z zaleceniami producenta i oceń, czy skupienie jest równomierne. Jeśli wiązka ma wyraźne puste pola albo skupienie odbiega od oczekiwań, zmień nabój lub konfigurację i powtórz próbę, zamiast zakładać, że sam większy śrut rozwiąże problem.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Śrut stalowy, a na pudełku numer znany z ołowiu | Numer nie opisuje wprost równoważności materiałów | Sprawdź średnicę śrucin oraz dopuszczenie naboju do broni i czoka |
| Skupienie na tarczy jest nierówne | Ten nabój i czok mogą nie dawać oczekiwanego rozkładu | Przetestuj inną konfigurację zgodną z instrukcją producenta |
| Strzał wymagałby przekroczenia ustawowego dystansu | Strzał nie spełnia warunków wykonywania polowania | Nie strzelaj; poczekaj na bezpieczną sytuację w dozwolonym zasięgu |
| Polowanie odbywa się na mokradle lub w jego pobliżu | Ołów może podlegać zakazowi używania i przenoszenia podczas takiego polowania | Wybierz dopuszczoną amunicję nietoksyczną i sprawdź jej zgodność z bronią |
Próba na tarczy nie uprawnia do strzału na dowolnym dystansie. Rozporządzenie o szczegółowych warunkach wykonywania polowania ogranicza strzał śrutem z broni gładkolufowej do 40 m, a przepisy wymagają też rozpoznania zwierzyny oraz warunków pozwalających na skuteczny strzał i podniesienie strzelonego ptaka. Aktualny tekst aktu i jego zmian można sprawdzić w Dzienniku Ustaw w systemie ELI.
Ołów odpada podczas polowania na mokradłach i w pasie 100 metrów
Zakaz unijny obejmuje strzelanie śrutem zawierającym co najmniej 1% ołowiu oraz przenoszenie takiej amunicji podczas polowania na mokradłach lub w odległości do 100 m od ich granicy. Obowiązuje również domniemanie, że osoba niosąca ołowiany śrut w tym pasie podczas polowania wybiera się na polowanie w takim miejscu, chyba że wykaże inaczej. Szczegóły określa rozporządzenie Komisji (UE) 2021/57.
Wybór nie sprowadza się więc do pytania „ołów czy stal” w oderwaniu od miejsca. Jeśli polowanie odbywa się przy stawie, trzcinowisku lub innym mokradle albo w jego stumetrowym otoczeniu, nie zabieraj tam ołowianego śrutu na polowanie. W pozostałych przypadkach przed wyjściem sprawdź rodzaj terenu, aktualne przepisy i oznaczenia amunicji, a przy wątpliwościach wybierz wariant nietoksyczny zgodny z bronią.
Dobry wybór kończy się na zgodności, skupieniu i etycznym strzale
Najkrócej: przy ołowiu punktem wyjścia są zwykle numery 1–2, natomiast przy stali trzeba oceniać średnicę, zalecenia producenta i wynik próby z własnej konfiguracji. Nie oddawaj strzału, jeśli nie możesz pewnie rozpoznać celu, zachować bezpiecznego tła i podnieść strzelonej zwierzyny. Amunicja nie zastąpi rozsądnej oceny sytuacji ani przestrzegania przepisów.